Antik Çağ’ın en etkileyici teknik ve mimari eserlerinden biri olan Titus Tüneli, Musa Dağı’nın batı yamacına inşa edilmiştir. Bu kanal, sel sularını limana yönlendirmek ve limanın taş ve toprakla dolmasını önlemek amacıyla yapılmıştır. Tünelin yaklaşık 150-200 metre batısında, Beşikli Mağara adı verilen kayaya oyulmuş bir nekropol alanı yer almaktadır. Birkaç kattan oluşan bu mezar alanı, depremler nedeniyle kısmen tahrip olmuştur. Üç kemerli ve sütunlu bir girişe sahip olan bu alanda, Hatice Pamir önderliğinde yapılan incelemelerde 93 adet mezar tespit edilmiştir. Arkeolojik bulgulara göre, Beşikli Mağara MS 1. yüzyıldan 7. yüzyıla kadar aktif olarak kullanılmıştır Samandağ Tarih ve Doğa İç İçe.
Antakya’daki Antik Mabetler
Samandağ ve çevresinde önemli dini yapılar bulunmaktadır. Bunların başında Dor (Zeus) Mabedi gelir. Bu mabet, bölgedeki St. Simon Manastırı ve çevresindeki diğer kilise ve mabetlerle birlikte bir üçgen oluşturacak şekilde konumlandırılmıştır. Bu mimari düzen, bölgenin dini ve kültürel yapısına ışık tutmaktadır.
Antakya’nın bir diğer önemli dini yapısı ise Bestami Hazretleri Türbesidir. İran’ın Bistami şehrinde doğan Bestami, 776-846 yılları arasında yaşamış ünlü bir İslam bilginidir. Türbe, Antakya’ya yaklaşık 4 km mesafedeki bir tepe üzerine inşa edilmiştir ve Anadolu’dan gelen birçok ziyaretçi tarafından ziyaret edilmektedir.
Arkeolojik Höyükler Alalakh ve Tayinat
Antakya çevresinde keşfedilecek en önemli arkeolojik alanlardan biri Alalakh (Tell Atchana) Höyüğüdür. Reyhanlı yolu üzerinde bulunan bu höyük, yaklaşık 600 metre çapındadır ve MÖ 3500’te başlayan yerleşim katmanlarına sahiptir. Höyükte 4. ve 7. tabakalar arasında MÖ 19. ve 15. yüzyıla ait kalıntılar yer almaktadır. Kazılar halen Prof. Dr. Aslıhan Yener ve Toni J. Wilkinson önderliğinde, Chicago Üniversitesi adına devam etmektedir Turkey Private Tours.
Bir diğer önemli höyük ise Tayinat Höyüğüdür. Bu höyükte yürütülen kazılar, Prof. Dr. Ümit Harrison tarafından yönetilmektedir. Bu höyükler, Amik Ovası’ndaki Asi Nehri üzerinden geçilen Demir Köprü ile ulaşılabilecek alanlar arasında yer almaktadır.
Antakya’nın Kalesi ve Su Yapıları
Demir Köprü adını taşısa da, tamamen taştan inşa edilmiş ve ilk olarak Roma Çağı’nda yapılmıştır. Daha sonraki dönemlerde onarılan köprü, günümüzde Orta Çağ mimarisini yansıtmaktadır. Antakya çevresinde ayakta kalan diğer önemli yapılar arasında Koz Kalesi, Bakraz Kalesi, su kemerleri, İsos Tiyatrosu ve Kinet Höyük yer almaktadır. Bu eserler, Antakya ve çevresinin tarih boyunca stratejik, kültürel ve dini önemini gözler önüne sermektedir.
